હાઇડ્રોજનના રાસાયણિક ગુણધર્મો સમજાવો.

(N/A) ડાયહાઇડ્રોજનનું રાસાયણિક વર્તન મોટાભાગે તેની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી દ્વારા નક્કી થાય છે.
$H-H$ બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી કોઈપણ તત્વના બે પરમાણુઓ વચ્ચેના એકલ બંધ માટે સૌથી વધુ છે.
$2000 \ K$ તાપમાને ડાયહાઇડ્રોજનનું તેના પરમાણુઓમાં વિયોજન માત્ર $0.081 \%$ છે,જે $5000 \ K$ તાપમાને વધીને $95.5 \%$ થાય છે.
ઊંચી $H-H$ બંધ એન્થાલ્પીને કારણે તે ઓરડાના તાપમાને પ્રમાણમાં નિષ્ક્રિય છે. તેથી,પરમાણ્વીય હાઇડ્રોજન ઊંચા તાપમાને ઇલેક્ટ્રિક આર્ક અથવા અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગ હેઠળ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^1$ હોવાથી તેની કક્ષક અપૂર્ણ છે,તેથી તે લગભગ તમામ તત્વો સાથે સંયોજાય છે.
તે $(i)$ એકમાત્ર ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $H^+$ આપે છે,$(ii)$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને $H^-$ બનાવે છે,અને $(iii)$ ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી કરીને સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
હેલોજન સાથેની પ્રતિક્રિયા: તે હેલોજન $(X_2)$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન હેલાઇડ $(HX)$ આપે છે: $H_{2(g)} + X_{2(g)} \longrightarrow 2HX_{(g)}$ (જ્યાં $X = F, Cl, Br, I$). ફ્લોરિન સાથેની પ્રતિક્રિયા અંધારામાં પણ થાય છે,જ્યારે આયોડિન સાથે પ્રતિક્રિયા માટે ઉદ્દીપકની જરૂર પડે છે.
ડાયઓક્સિજન સાથેની પ્રતિક્રિયા: તે ડાયઓક્સિજન સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને પાણી બનાવે છે. આ પ્રતિક્રિયા અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક છે: $2H_{2(g)} + O_{2(g)} \xrightarrow{\text{Catalyst or Heat}} 2H_2O_{(l)}$,$\Delta H^{\ominus} = -285.9 \ kJ \ mol^{-1}$.
ડાયનાઇટ્રોજન સાથેની પ્રતિક્રિયા: ડાયનાઇટ્રોજન સાથે તે એમોનિયા બનાવે છે: $3H_{2(g)} + N_{2(g)} \xrightarrow{673 \ K, 200 \ atm, Fe} 2NH_{3(g)}$,$\Delta H^{\ominus} = -92.6 \ kJ \ mol^{-1}$. આ હેબર પદ્ધતિ દ્વારા એમોનિયાના ઉત્પાદનની રીત છે.